De onderzoeksarchieven van José Gotovitch (1940 - 2024) werden onlangs ontsloten. Er is een gedetailleerde stortingslijst beschikbaar in onze leeszaal. Zijn archief weerspiegelt zijn eigen politieke engagement, zijn carrière als onderzoeker en dat van professor aan de ULB en directeur van het CEGESOMA.
Het archief is een uniek instrument voor historisch onderzoek naar de KPB en België tijdens WOII. Het bevat o.a. “nieuwe” archieven uit Moskou (IML, RGASPI) over de Internationale Rode Hulp (IRH/SRI), l'Unité, stukken betreffende WOII en diverse verzetsorganisaties, anticommunisme (SEPES/CILACC), stukken i.v.m. de Spaanse burgeroorlog, de communistische jeugdorganisaties …
Bijzonder zijn de 1300 biografische dossiers die José Gotovitch aanlegde van en over communistische militanten. Deze dossiers zijn een aanvulling op de bestaande archieven van de Politieke Controle Commissie (PCC/CCP) en bevatten archiefmateriaal uit Moskou, gemeentearchieven, gerechtelijke politie, correspondentie, transcripties van interviews. Het is een nieuwe en essentiële bron voor onderzoek naar communistische militanten en de Kommunistische Partij van België in het algemeen.
Al deze dossiers en archieven kunnen in onze leeszaal geconsulteerd worden mits afspraak. Contacteer ons hier
Prettige feesten en een gelukkig Nieuwjaar
We wensen u een fijne feesten en een gelukkig Nieuwjaar!
De archieven zijn van 18 december 2025 tot 6 januari 2026 gesloten.
Afb: 5de Wereldjeugdfestival, Warschau 1955, collectie M. Vanderborght.
Onze archieven gaan op reis!
Nog tot 7 februari 2026 loopt in de galerie Sala Parés te Barcelona de tentoonstelling “Figuraciones entre guerras 1914-1945”. Uit onze collectie worden de uitgave “Viva Octubre. Dessins sur la Révolution Espagnole.” van Helios Goméz en hun originele drukblokken tentoongesteld.
Tussen 5 en 19 oktober 1934 vond in Spanje tijdens de Tweede Republiek een revolutionaire algemene staking plaats, bekend als de “Revolutie van Asturië. De opstand accentueerde zich in Asturië. Na twee weken werd de opstand – o.l.v. anarchisten, communisten en socialisten – gewelddadig neergeslagen door de Spaanse marine en het Spaanse republikeinse leger, dat voornamelijk uit koloniale troepen uit Spaans Marokko bestond. De Asturische revolte wordt dan ook als een voorloper van de Spaanse Burgeroorlog gezien.
Helios Gómez (Sevilla 1905 – Barcelona 1956) – kunstenaar, dichter en illustrator van affiches uit de burgeroorlog – nam deel aan de opstand en belandde daardoor in de gevangenis op het schip “Uruguay” in de haven van Barcelona. Tijdens zijn opsluiting maakte hij een reeks tekeningen geïnspireerd door de gebeurtenissen die het jaar daarop in Brussel onder de titel “¡Viva Octubre!” werden gepubliceerd.
Eddy Poncelet (4 augustus 1927 - 20 september 2025)
We vernemen het trieste nieuws dat Eddy Poncelet onverwacht is overleden. Wij wensen de familie veel sterkte in deze moeilijke tijd.
Eddy Poncelet is geboren in Oostende op 4 augustus 1927. Tijdens de oorlog verhuist zijn familie in 1942 van Oostende naar Brugge. In het atheneum te Brugge zit Eddy in hetzelfde jaar van Marc Braet, die contacten heeft met de Revolutionaire Volksjeugd. In de nasleep van de oorlog wordt Eddy lid van de Volksjeugd te Brugge en richt samen met Gaston Desnerck een afdeling op in Oostende. In 1948 wordt hij lid van de KPB en werkt hij in de boekenhandel van zijn jeugdvriend en communistisch militant, Mathieu Corman.
Zijn militaire dienst doet Eddy Poncelet bij de Zeemacht. Hij organiseert er onder meer een manifestatie tegen de verlenging van de legerdienst tot 24 maanden en wordt door de Krijgsraad tot één maand gevangenis veroordeeld. Nog tijdens zijn militaire dienst wordt hij in 1951 verkozen tot het Centraal Comité van de KPB.
Na zijn legerdienst wordt hij werkzaam op het nationaal secretariaat van de Volksjeugd. Hij is tevens lid van het bestuur van de KP Oostende maar is vooral actief in de Volksjeugd en later de Kommunistische Jeugd. Door zijn grondige kennis van het Frans militeert hij ook bij de jeugdafdelingen te Henegouwen.
Eddy Poncelet (2de van links) op het 12de Congres van de KPB, 1957
In deze periode neemt Eddy deel aan de congressen van de Wereldfederatie van de Democratische Jeugd (FMJD) en diverse jeugdfestivals. In 1953 werkt hij gedurende zes maanden voor de FMJD te Boedapest waar hij nauwe banden met Aziatische en Afrikaanse militanten legt.
Een kantelmoment is de wereldtentoonstelling te Brussel in 1958. De jongeren van de communistische jeugd ontmoeten er hun Congolese tegenhangers waaronder Patrice Lumumba. Poncelet zal in de nasleep van deze samenkomsten contacten onderhouden met o.a. Antoine Tshimanga: syndicalist en verantwoordelijke van een “communistische” Congolese jeugdbeweging; Pierre Mulele: de minister van onderwijs en kunsten en Anicet Kashamura: verantwoordelijke van de Jeunesse populaire africaine. In september 1960 is Eddy in Léopoldville (Kinshasa) waar hij Albert De Coninck en Jean Terfve zal opwachten om hen voor te stellen aan de Congolese kennissen. Na de val en de moord, op Lumumba vertoeft Poncelet in Caïro waar hij Pierre Mulele bijstaat. In maart 1961 gaan Poncelet en Mulele naar Moskou om er financiële en materiële bijstand te vragen voor de nieuwe regering van Antoine Gizenga in Stanleyville (Kisangani).
Eddy Poncelet (links) in Abidjan, samen met Albert De Coninck (uiterst rechts)
Reeds begin de jaren zestig vindt Eddy dat de afstand qua leeftijd te groot is t.o.v. de jongeren voor wie de organisatie bedoeld is en dat het tijd wordt voor een grondige vernieuwing van het nationaal bureau van de Jeugd. Hij wordt aangesteld als directeur van TRACOSA – een NV die de handelsrelaties met communistische landen verzorgde - en bouwt 4 jaar later de sector van het volkstoerisme uit. Eerst op vrijwillige basis, naderhand als bestendig secretaris. Volkstoerisme behelst niet enkel een reisagentschap maar baat tevens verschillende campings en jeugdhuizen uit. Eddy Poncelet wordt tevens bestuurder bij International Social Tourism Organisation (ISTO).
Tussen 1975 en 1977 wordt te Oostende de vzw 'Het Baken' opgericht om een lokaal in de Fortuinstraat uit te baten en er politieke en culturele activiteiten te organiseren. Hierin speelt Eddy opnieuw een belangrijke rol. Vandaag is dit lokaal een complex van sociale woningen dat dezelfde naam draagt.
Alhoewel Eddy Poncelet er zelf geen functies had, zorgt hij ervoor dat de archieven van de Oostendse Volkshogeschool mede opgericht door zijn jeugdvriend Bob Wolstyn en André De Smet alsook de archieven van het marxistische Centrum voor Volksopvoeding (later het Centrum Bob Claessens) bij DACOB bewaard worden.
Ook zijn persoonlijk archief schonk hij aan DACOB waarvan hij tevens bestuurslid was.
Citizen scienceproject ‘Laatste woorden’ speurt naar afscheidsbrieven van geëxecuteerde verzetsmensen uit WOII
DACOB neemt deel aan het project de 'Laatste Woorden'.
De VUB-leerstoel Sporen van het Verzet en vzw Helden van het Verzet lanceren het citizen science project ‘Laatste woorden’. Het project wil zo veel mogelijk afscheidsbrieven inzamelen van de 1.500 Belgische verzetsmensen die tijdens WOII geëxecuteerd werden.
De ingezamelde afscheidsbrieven worden gedigitaliseerd, getranscribeerd, geanalyseerd, vertaald (in Nederland, Frans en Engels) en voor het ruime publiek ontsloten. Dany Neudt: ‘In de loop van 2026 zal het erfgoedproject ‘Laatste woorden’ uitmonden in een interactieve website, een publicatie en een rondreizende tentoonstelling. Men zal als het ware in het leven van de verzetsmensen kunnen duiken.
DACOB is een partner van het Oorlogsdagboekenproject van Archiefpunt.
Archiefpunt streeft ernaar zoveel mogelijk oorlogsdagboeken uit de Tweede Wereldoorlog te verzamelen. Waarom? Deze historische documenten bieden niet alleen een boeiende, intieme kijk op het verleden, maar zijn door hun herkenbaarheid van het alledaagse ook waardevol voor het brede publiek. In samenwerking met onze partners zijn we actief bezig met het registreren en behouden van deze belangrijke getuigenissen.
Onze collega’s van CArCOB ontsloten recent een bijzonder archief dat nieuw licht werpt op de stichting van de communistische partij van België. Het betreft een archief van Michel Guillemin, militant bijde Socialistische Jonge Wacht (Jeune Gardes Socialistes - JGS) te Verviers en oprichter van één van de eerste communistische groepen in Franstalig België. Later sloot hij zich aan bij de Trotskistische oppositie van War Van Overstraeten.
Soundtrack of a Coup d'État
‘Soundtrack to a Coup d’État’ belicht een van de meest verraderlijke politieke machinaties van de 20e eeuw: hoe de Belgische monarchie, de regering van de Verenigde Staten en multinationals samenspanden om kunstinstellingen en legendarische jazzmuzikanten als dekmantel te gebruiken voor geheime operaties om de premier van Congo, Patrice Lumumba, te vermoorden.
De bekroonde documentaire van Johan Grimonprez wordt nu in de betere cinema vertoond of kan online gestreamd worden op VRT MAX.
Voor de realisatie van deze bijzondere film werd o.a. beroep gedaan op de filmarchieven van DACOB/CArCoB.
