Nieuws

 

‘Hendrik de Man: dwars, duivels en dromend’

Auteur Jan Willem Stutje in gesprek met Rudi Van Doorslaer over zijn nieuwe biografie: 5 december 2018 in het CegeSoma

De vzw ‘De Vrienden van het CegeSoma (Rijksarchief)', het Masereelfonds en Dacob (co-organisators) nodigen u graag uit om te komen luisteren naar Jan Willem Stutje in gesprek met Rudi Van Doorslaer over zijn pas verschenen biografie over Hendrik de Man. De Man was en is nog steeds een controversiële figuur: socialist en collaborateur tijdens de Tweede Wereldoorlog, maar zonder twijfel ook de meest internationale figuur uit de Belgische politiek in de jaren 1930.

In het boek ‘Hendrik de Man. Een man met een plan’ maakt Jan Willem Stutje deze fascinerende figuur in al zijn tegenstrijdigheden zichtbaar. Met veel aandacht voor de historische context schetst hij de levensloop van een geniale en ongenaakbare denker die eindigde in verguizing en vergetelheid.

Jan Willem Stutje is historicus en verbonden aan de Universiteit Gent en het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis te Amsterdam.

Eerder verschenen zijn boeken ‘Paul de Groot. De man die de weg wees’ en ‘Ernest Mandel. Rebel tussen droom en daad’, dat vertaald werd in het Engels en het Duits. In 2012 verscheen ‘Ferdinand Domela Nieuwenhuis (1846–1919). Een romantisch revolutionair’, waarmee hij de shortlist van de Libris Geschiedenis Prijs haalde.

Deze conferentie (in het Nederlands) vindt plaats in de conferentiezaal van het CegeSoma woensdag 5 december 2018 om 14.30 u (Luchtvaartsquare 29 1070 Anderlecht).

Deelname bevestigen via: asbl-vzw.cegesoma@arch.be of 02.556.92.11

 

Collectie Jef Van Extergem ontsloten

Jef Van Extergem (Dendermonde, 18 februari 1898 – Ellrich, maart 1945) was antimilitarist, activist, socialist, Vlaams-nationalist en communist.

De collectie Jef Van Extergem bestaat zowel uit persoonlijke archiefstukken (foto's, brieven, vlugschriften en periodieke uitgaven) van en over Jef Van Extergem als uit stukken samengebracht door derden. De archiefvormer is onbekend. De collectie kwam in handen van Dacob via Georges Goeminne. Een aantal originele stukken komt uit het persoonlijke archief van Maria Van Extergem (dochter van Jef).

Andere stukken zijn samengebracht door de Jef Van Extergem Club naar aanleiding van herdenkingstentoonstellingen. De kleine verzameling originele foto's en originele periodieke uitgaven en vlugschriften geeft een mooi inzicht in de levensloop van Jef Van Extergem en zijn familie.

Lees meer en download de inventaris hier.

 

Dissidentie binnen de KPB

In Brood&Rozen 2018/3 verschenen artikels van Rudi Van Doorslaer en Eric Torrekens over dissidentie binnen de KPB.

Voor het onderzoek werd gebruik gemaakt van de archieven van Dacob. De artikels werden uitvoerig geïllustreerd met foto's en documenten uit onze collecties.

Lees hier 'De Vlaamse dissidenten in de Kommunistische Partij van België' van Rudi Van Doorslaer.

Lees hier 'De uitsluiting van mijn grootvader Frans Torrekens uit de Kommunistische Partij van België' van Eric Torrekens.

 

80 jaar geleden verlieten de Internationale Brigades Spanje

Sven Tuytens schreef een artikel over het leven van Piet De Moor, lid van de Belgische Kommunistische Partij, redactielid van La Voix du Peuple en brigadist.

Lees hier'80 jaar geleden verlieten de Internationale Brigades Spanje. Piet de Moor - de laatste Belg die tijdens de Spaanse Burgeroorlog sneuvelde'

 

Du Rouge au Tricolore. Les Communistes belges de 1939 à 1944

Deze uitgave bespreekt de rol van Belgische communisten en de KPB/PCB in het verzet en is onmisbaar in de studie van de geschiedenis van WOII en de bezetting. De herwerkte editie vertrekt vanuit de rol van de militanten en onderzoekt vervolgens de structuren en principes die aan de basis lagen van diverse acties.

Het werk van José Gotovitch is het resultaat van jarenlang onderzoek in de ontsloten archieven van Moskou, de openbare archieven van de communistische cellen in België en de lange zoektocht die de auteur ondernam naar getuigen en nieuwe archieven.

Het nieuwe boek is niet enkel een verbeterde versie van de uitgave van 1992 maar het bevat diverse aanvullingen. Zo werden er 250 biografische notities over militanten geactualiseerd.

Het boek kan nu besteld worden bij Carcob. Meer informatie hier.

 

Archief van Filip Delmotte ontsloten

Filip Delmotte (officieel Philip; afgekort als F.D.), geboren op 16 mei 1953, werd via talrijke gesprekken met Marc Braet en contacten met de plaatselijke KPB in 1975 lid van de partij. Na zijn toetreden startte de afdeling, die op dat ogenblik weinig politieke activiteit ontwikkelde, quasi onmiddellijk een elementaire werking op: colporteren met de Rode Vaan, pamfletten verdelen enz. Filip werd snel politiek secretaris van de partij, maar zoals blijkt uit zijn archief was hij ook zeer actief in andere organisaties, zoals VAKA en dit zowel op lokaal, provinciaal als nationaal niveau. Hij klom binnen het partijkader vrij snel op, werd secretaris van de Vlaamse Gewestraad, secretaris van het Vlaams Bureau, wat concreet betekende secretaris van Jef Turf en maakte in die hoedanigheid bv. de verslagen op. Wanneer hij lid werd van het Politiek Bureau (1984), bleef hij de verslagen opmaken en eveneens “Feiten en Argumenten” redigeren. Hij was ook al snel gewestelijk politiek verantwoordelijke.

F.D. was nauw betrokken bij het luik “media” van de partij. Hij was beheerder van de Vlaamse Progressieve omroepvereniging (VPO) en lid van de gastprogrammaraad. Hij speelde een rol in de Vlaamse Progressieve Uitgeverij (VPU), de uitgever van de Rode Vaan en bij de Rode Vaan zelf. Wanneer de VPU op 20 maart 1996 in vereffening gaat wordt F.D. aangeduid als vereffenaar.

Hij werd na het ontslag van Jef Turf redacteur van de Rode Vaan en van het blad Markant, de opvolger van de Rode Vaan, en in 1994 hoofdredacteur. F.D. was ook bestuurder bij Eurovid, een video-productiebedrijf aanleunend bij de Vlaamse Raad van de KPB.

Het op 1 februari 2017 geschonken archief weerspiegelt alle terreinen waarop Filip Delmotte actief was. Dit laten we dan ook in de inventaris tot uiting komen. Enkele documenten zijn wellicht van de hand van Lieve Bels, zijn toenmalige echtgenote. Zij was lid van de vrouwencommissie waarvan Jos Van Sande de trekker was.

Download de inventaris hier

 

Archief André Mommen ontsloten

André Mommen (1945 – 2017) studeerde politieke wetenschappen aan de Nedelandstalige afdeling van de ULB. In 1969 ging hij in Nederland aan de slag als vormingswerker bij het Vormingswerk Jongvolwassenen (VJV). Vanaf midden jaren 1970 zette hij zijn onderzoek verder aan de VUB bij o.a. Marcel Liebman bij wie hij in 1976 de doctoraatstitel behaalde met een thesis over de heterogene ideologische achtergrond van de vroege Belgische Werkliedenpartij. Nadien werd hij docent aan de Universiteit van Amsterdam en was hij tevens gastprofessor aan de Universiteit van Aix-Marseille. Mommen was een vruchtbaar schrijver en publiceerde naast talloze wetenschappelijke artikels, o.a. In De Nieuwe en het Tijdschrift voor Diplomatie. Daarnaast was hij jarenlang de hoofdredacteur van het Vlaams Marxistische Tijdschrift (VMT).

Naast een reeks eigen teksten en manuscripten bevat dit archief voornamelijk stukken die betrekking hebben op het VMT en IMAVO vzw.

Download de inventaris hier

 

De ontsluiting van het archief van de Politieke Controle Commissie

Het archief van de Politieke Controle Commissie (PCC/CCP) bevat behalve de biografische fiches van de KPB een uitgebreid deel dat nog niet ontsloten was.

Dit archief is zeer disparaat. De wijze waarop dit archief gevormd is, laat niet toe een oorspronkelijke orde te vinden, laat staan te herstellen of zelfs maar een logische structuur te geven. Dit laatste zou behalve zeer arbeidsintensief zo goed als zeker tot mislukken gedoemd zijn en de nog aanwezige sporen van samenhang vernietigen.

Maar de inhoud is ongelooflijk rijk. Om de geïnteresseerden een idee te geven van de rijkdom volgt hier de lijst van de titels van de dozen en van de omslagen die ze bevatten. Maar de recent gerealiseerde ontsluiting gaat veel dieper, is zelfs op stukniveau opgemaakt. Om het recht op privacy te garanderen wordt deze gedetailleerde lijst niet online geplaatst en kan men ze enkel in de leeszaal van Dacob consulteren.

Het totale archief omvat 11 strekkende meter.

Bekijk het overzicht van wat het archief van de PCC/CCP bevat hier.

 

Voorbije activiteiten

 

Op zondag 22 april 2018 vindt de Erfgoeddag plaats. Met Dacob stellen we enkele verkiezingsaffiches tentoon en wordt er een presentatie geprojecteerd in het Goudblommeke in Papier te Brussel.

Download hier het hele programma.

Goudblommeke in papier, Cellebroersstraat 53-55, 1000 Brussel.

Open: zondag 22 april, doorlopend van 12u tot 17u.

In Lava 2017/3 licht Georges Spriet het boek "Octobre 1917 et le mouvement ouvrier belge" van Claude Renard toe.

Hij duidt op de historische context waarbinnen de revolutionaire socialisten zich definitief onderscheidden van de klassieke sociaaldemocraten. De revolutionaire socialisten bleven zich verzetten tegen de alliantie van hun leiders met de nationale burgerij in de verschillende oorlogvoerende landen...De kiemen van een Kommunistische Partij van België werden gelegd.

Lees het volledige artikel hier.

Bestel de vertaling "Oktober 1917 en de Belgische arbeidersbeweging" voor 10 € excl portkosten door te mailen naar dacob@skynet.be of download een gratis exemplaar hier.

Ook in Brood & Rozen, 2017/4, p. 73-74 verscheen een boekbespreking van "Oktober 1917 en de Belgische arbeidersbeweging".

In hetzelfde nummer van Brood & Rozen schrijft Vincent Scheltiens (UAntwerpen) over radicaal-links en o.a. het onstaan van de Communistische Partij in België. Het bijhorende fotomateriaal komt onder andere uit de collectie van Dacob.

Meer informatie hier

 

Tentoonstelling: Topografie van de omwenteling

Vanaf 24 januari loopt in de Sint-Gorikshallen te Brussel de tentoonstelling 'Revolutionair Brussel: topografie van de omwenteling'.

De expositie toont enerzijds hoe Brussel van 1930 tot vandaag een schuiloord was van revolutionairen en geeft anderzijds een hededaagse blik op het magisch realisme.

Er worden onder meer unieke foto's en banners uit de collecties van Carcob/Dacob tentoongesteld.

 

Sous le signe de la Faucille et du Marteau

Nog tot en met 8 oktober loopt in het Écomusée de Viroin een tentoonstelling die in teken staat van de hamer en de sikkel.

Voor de tentoonstelling werden enkele unieke stukken uit de archieven van Dacob/Carcob ontleend. Onder andere een groot tapijt met een portret van Lenin omringd door symbolen die verwijzen naar de landbouw, ruimtevaart en revolutie.

Vindt hier meer informatie en details.

 

Bezoek de websites van de Erfgoedcel Brussel en de Depotwijzer

Erfgoedcel Brussel

Depotwijzer

 

Download 'Oktober 1917 en de Belgische Arbeidersbeweging'

Het boek 'Octobre 1917 et le mouvement ouvrier belge' van Claude Renard werd onlangs vertaald door Georges Spriet naar het Nederlands.

Het is verkrijgbaar bij DACOB voor 10 € + verzendingskosten. Gelieve een mailtje te sturen naar dacob@skynet.be

De integrale tekst kan hieronder gratis gedownload worden.

 

Prix de CArCob

In 2017 kunnen studenten en onderzoekers opnieuw deelnemen aan de Prix de Carcob. Voor alle informatie en reglement surf naar www.carcob.eu

 

Tentoonstelling in de bib van Menen

In november 2017 werden enkele stukken uit de collectie van Dacob uitgeleend aan de stadsbibliotheek van Menen voor een kleine presentatie rond de Russische Revolutie van 1917

 

Themadag 100 jaar Russische Revolutie

Zondag 26 november vanaf 9u30 in De Markten, Oude Graanmarkt 5 te 1000 Brussel

Dit jaar vieren we de 100ste verjaardag van de Russische revolutie. Er zijn in 1917 twee omwentelingen geweest die een zeer ingrijpend en historisch effect gehad hebben op Rusland, maar ook op de hele wereld. In het bijzonder heeft de Oktoberrevolutie haar stempel gedrukt op de politieke en sociale geschiedenis van de 20ste eeuw.

Het Masereelfonds, samen met de partners Russisch Huis, DACOB, AMSAB, EPO, LSP, Critica, SAP, Ernest Mandelfonds en VONK hebben samen een programma uitgewerkt om stil te staan bij de Russische revolutie. De bedoeling is tweeledig. Enerzijds willen we stilstaan bij de sociale en culturele aspecten van de Russische samenleving en sovjet-cultuur, anderzijds willen we met een kritische en historische blik deze revolutie in de juiste context plaatsen en evalueren. De verschillende gastsprekers zullen ongetwijfeld de goede verwezenlijkingen (her)waarderen, maar ook het verdere verloop kritisch tegen het licht houden. Men zal zich de vraag stellen wat er misgegaan is en proberen te begrijpen waarom. Uiteindelijk stellen we ons de vraag met welke erfenis we vandaag zitten en wat we ermee kunnen doen.

Bekijk het volledige programma hier.

 

1917-2017: Espoirs, utopies et héritages de la Révolution russe

Van 2 tot en met 4 november 2017 wordt een internationaal colloquium over de Oktoberrevolutie in het Volkshuis te St-Gillis (Brussel) georganiseerd.

Het volledige programma kan u hier raadplegen.

 

Archieven van de Communistische Partij 1919 – 1939

Een klein archief (1m50) over de oprichting van de Communistische partij van België is ontsloten. Het archief bevat o.a. interessante briefwisseling tussen de stichters van de partij onderling en tussen de KPB en Moskou. Er zijn tevens diverse stukken te vinden over de SOI (Secours Ouvrier International / Internationale Arbeiders Hulp), verschillende vakbondsbewegingen en de werking binnen de federaties.

Download hier de inventaris.

Raadpleeg hier het overzicht van alle ontsloten archieven.

 

Archief Frans Van Den Branden ontsloten

Frans Van Den Branden werd lid van de Belgische Transportarbeidersbond op 25 mei 1930 en lid van de KP in 1944. Hij was zeer actief in de haven en richtte er bv. de afdeling dokwerkers op. Hij was de eerste havenarbeider in de Belgische geschiedenis die verkozen werd in de Kamer van Volksvertegenwoordigers (1949-1950). In de jaren 1950 was hij ook politiek secretaris van de federatie Antwerpen en gedurende vele jaren was hij lid van de centrale leidinggevende organen van de partij.

Download hier de inventaris.

Raadpleeg hier het overzicht van alle ontsloten archieven.

 

Schenking Jan Everaert en Pierrette Cuelenaere (Gent) ontsloten

everaert - cuelenaere

Deze schenking is gevormd door Pierrette Cuelenaere en Jan Everaert. Pierrette werd geboren in Parijs op 14 dec. 1922. Op 11 januari 1942 werd zij aangehouden in Gent wegens politieke propaganda en sabotage. Vanuit Gent werd zij overgebracht naar Essen, Hamburg, Lübeck en ten slotte Bützow waar zij op 3 mei 1945 bevrijd werd. Zij overleed in Gent op 8 januari 2009.

Haar echtgenoot, Jan Everaert, werd geboren in Oostende op 26 maart 1920 en stierf op 22 augustus 1990. Jan was vanaf 1935 lid van de Rode Studenten, de latere Geünifieerde Socialistische Studenten en vanaf 1938 lid van de KP. Op 31 juli 1941 werd hij aangehouden door de bezetter. Na de gevangenis van de Nieuwe Wandeling in Gent kwam hij in het concentratiekamp Breendonk terecht en vandaar in Neuengamme (oktober 1941) waar hij het grootste gedeelte van de 1380 dagen gevangenschap doorbracht. Van Neuengamme ging het op het einde van de oorlog naar Lübeck waar hij overgebracht werd op het schip Cap Arcona waarvan hij de schipbreuk overleefde. Hij werd bevrijd op 3 mei 1945. In het proces der oorlogsmisdadigers te Hamburg werd hij als getuige opgeroepen.

Hun hele verdere leven zou anti-fascisme en vredespolitiek centraal staan. Beiden waren actief in tal van organisaties die deze doelstellingen nastreefden en de herinnering aan de oorlogsgruwel levendig hielden.

Download hier de inventaris.

Raadpleeg hier het overzicht van alle ontsloten archieven.

 

Raadpleeg de online catalogus

Pallas laat toe het reeds ontsloten archief en de bibliotheek te doorzoeken. De catalogus wordt steeds verder aangevuld en geactualiseerd.