Nieuws

 

Brood & Rozen 2021/4:

In het laatste nummer van Brood&Rozen kan u een artikel lezen over de Gentse communist Ferdinand Minnaert en een recensie over ons boek 'Kameraden'. Het beeldmateriaal bij deze artikels werd o.a. door DACOB verzorgd. Bestel Brood & Rozen hier

 

100 jaar geleden werd de KPB-PCB opgericht

Naar aanleiding van deze verjaardag publiceren we op onze website enkele artikels over minder bekende militanten, lokale afdelingen of bijzondere gebeurtenissen:

Internationale Vrouwendag, jaren 1950, Brussel, DACOB-CArCoB

“L'Engagement Communiste des Femmes” door Jules Pirlot (CArCoB).

 

Belgische weggevoerden in Le Vernet, Isidore Heyndels (omcirkeld), 1940. Bron: Foto: nr. VFA 360, collectie ADVN, Archief voor nationale bewegingen.

“Communistische Senatoren op het veld van eer” door het Archief van de Belgische Senaat.

 

Een groepje Gentse communisten, jaren 1930. Met onder meer Cyriel Verkest, Oscar Van den Sompel en Ferdinand Minnaert.

“Ferdinand Minnaert: meer dan een kwarteeuw donkerrood” door Mark Rummens.

Referentie: Mark Rummens in Brood & Rozen 2021/4, Gent, AMSAB,pp.29-57.

“Pistes pour une histoire des mouvements communistes de jeunesse dans la région liégeoise : 1944-1980” door Jules Pirlot.

Referentie: dit artikel verscheen eerder op de website van CArCoB, 2021.

 

Multatuli, de boekenhandel van Leon De Canne, op het Vrijheidsplein te Lokeren (foto stadsarchief Lokeren)

“Leon De Canne (1928-1996), “een waarlijk goede mens” en zijn boekhandel Multatuli” door Nico Van Campenhout.

 

Edmond Van den Heuvel (1910-1943). Communist, Internationaal Brigadist en lid van de Gewapende Partizanen.

“1938. Mechelse communisten voeren ononderbroken drie oorlogen” door Vincent Scheltiens.

Referentie: Vincent Scheltiens, “1938. Mechelse communisten voeren ononderbroken drie oorlogen”, in: Marnix Beyen (e.a.), Wereldgeschiedenis van Vlaanderen, Kalmthout, Polis, 2018, pp. 430-436.

 

oprichting KPB afdeling Turnhout, 1934. Foto SAT

"Chronologische Geschiedenis van de KPB-afdeling Turnhout: 1934 – 1986" door Jef Smets.

 

Communistisch gemeenteraadslid Augustijn Daneels (Geraardsbergen). In de oppositie van 1947 tot 1954. Schepen van 14 juli 1954 tot 22 februari 1959.

"Hoort het communisme komt!"- de KPB-afdeling Geraardsbergen door Dirck Surdiacourt.

 

50 jaar Masereelfonds

Met dit inspirerende boek viert het Masereelfonds zijn vijftigjarig bestaan. Dit boek verbindt vooruitstrevende ideeën van vroeger, morgen en nu. Het is een ode aan diegenen die aan de norm ontsnappen, aan hen die met hun visionaire ideeën de toekomst van de maatschappij van koers doen keren. Historische teksten over de strijd voor maatschappelijke verandering worden gekoppeld aan visionaire teksten van toonaangevende stemmen zoals onder meer Milo Rau, Jean Paul Van Bendegem, Steven Vromman, Delphine Lecompte en prikkelende cartoons van het collectief The Cartoonist.

Dacob vzw beheert het archief van het Masereelfonds en bezorgde verschillende illustraties en foto's voor dit boek.

Lees meer over deze publicatie hier.

 

In Memoriam : Claude Renard (1926 - 2021)

Voorzitter van de Waalse en Franstalige vleugel van de KPB/PCB & Senator van Henegouwen en gemeenteraadslid te Doornik

Claude Renard werd in Doornik op 3 juli 1926 geboren. Als jonge communist had hij de leiding over een stakingspiket dat actie voerde tegen tegen de terugkeer van Leopold III in 1950. Hij werd opgemerkt door de PCB-leiding en trad tot het permanente kader van de partij toe.

Hij werkte – achtereenvolgens – bij de PCB-federatie van de Borinage, de redactie van de Drapeau Rouge, de Stichting Joseph Jacquemotte en speelde tevens een centrale rol bij de lancering van de Cahiers marxistes.

Hij was een fervente voorstander van het federalisme. In 1978 werd hij senator en was betrokken bij de hervorming van verschillende instellingen. In 1983 werd hij verkozen tot voorzitter van de Waalse en Franstalige vleugel van de partij. Altijd bescheiden, stelde hij zichzelf nooit verkiesbaar. Zo wees hij – na de dood van Marc Drumaux – het voorstel om hoofd te worden van de KPB/PCB af en steunde hij de kandidatuur van Louis Van Geyt.

Van 1964 tot 1982 was hij gemeenteraadslid in Doornik. In 1988 ging hij met pensioen en wijdde zich aan intellectueel onderzoek. Hij had immers zijn geliefde, klassieke studies niet kunnen afmaken vanwege de oorlog. Zijn bibliografie is omvangrijk : gaande van politieke werken tot romans, poëziebundels en talloze artikels. Twee essentiële publicaties zijn: La conquête du suffrage universel en Belgique en Octobre 1917 et le mouvement ouvrier belge. Hij hielp ook de archiefcentra CArCoB / DACOB opzetten.

 

Voorbije activiteiten

 

Een bijzondere affiche

Op drukwerk voor de gemeenteverkiezingen te Ninove van februari 1965 zien we een eigenaardige hamer en (omgekeerde) sikkel in een rode cirkel en blauw vlak. “O.... Banier!....” staat in een groot lettertype onder de afbeelding gedrukt.

Op het eerste zicht verwijst de affiche naar de traditionele communistische symbolen (hamer, sikkel, rode kleuren, een uitgesproken slogan, enz.). Maar er is meer aan de hand...

Lees het volledige artikel hier.

 

Het fotoarchief van de Rode Vaan

Het fotoarchief van de redactie van de Rode Vaan is heel divers en groot: 27 dozen die meer dan 3,5 strekkende meter innemen. De collectie bevat zo een 5000 foto's. Voor de ordening hebben wij voor elke doos de thematische indeling van de redactie behouden. In meerdere dozen komen dezelfde thema's aan bod.

Het is vaak moeilijk om de afdrukken binnen een specifieke context te plaatsen, omdat ze niet van data voorzien zijn. Bevatten ze op de achterzijde verwijzingen naar een specifiek artikel in de Rode Vaan dan zij ze gemakkelijker te duiden.Betogingen, bedrijfsbezettingen en specifieke politieke acties kunnen aan de hand van bepaalde slogans, personen en historische details worden geïdentificeerd.

Dit beeldmateriaal beslaat voornamelijk de periode 1965 – 1990, maar foto's komen ook voor in andere archieven die DACOB vzw en CarCoB vzw beheren. Zo vindt men oudere foto's, hoofdzakelijk uit de periode 1921 – 1959, in de fototheek die CarCob heeft ontsloten en die heel wat beeldmateriaal bevat dat werd gepubliceerd in de Rode Vaan.

De meeste foto's zijn zwart-wit afdrukken en het werk van Jo Clauwaert, lange tijd de huisfotograaf van de Rode Vaan. Daarnaast bezorgden militanten soms beeldmateriaal van hun acties en manifestaties of ze deden een beroep op freelancers. In het Gentse was dit vaak Winnifred Bauwens, kortweg Winnie.

De uitgebreide beeldreportages van Jo Clauwaert geven een mooi beeld van specifieke acties en bedrijfsbezettingen, maar zoemen ook in op industriële architectuur en landschappen. Clauwaert was van opleiding grafisch designer wat zijn oog voor detail en esthetiek verklaart. Zijn reportage van de stakende Britse mijnwerkers die hij samen met Jos Gavel voor de Rode Vaan maakte, is hiervan een mooi voorbeeld.

De acties en manifestaties van de KPB en KJB tegen de abortuswetgeving, tegen het plaatsen van atoomwapens, tegen de Vietnamoorlog, tegen het apartheidsregime, voor meer sociale rechten en beter openbaar vervoer enz. vormen het hart van het archief. Congressen, vergaderingen en reünies binnen de partij zijn eveneens goed gedocumenteerd. Het archief geeft tevens een mooi beeld van de werking van de redactie van de Rode Vaan zelf. Er zijn tientallen foto's van interviews, redactievergaderingen en -samenkomsten.

Ten slotte bevat dit archief 'algemene persfoto's' van persagentschappen bijvoorbeeld uit de DDR en China. Veelal gaat het om sfeerbeelden soms met een propagandistisch karakter.

Lees meer en raadpleeg de inventaris hier.

 

Archief betreffende Wereldoorlog II

Dit archief, in het Frans genoemd “archives de la clandestinité”, was reeds ontsloten of juister geformuleerd gevormd door Carcob, genummerd en ingevoerd in Pallas. Aan de ordening en de nummering wensten wij bijgevolg weinig te veranderen.

We hebben ons dan ook beperkt tot het meer gedetailleerd beschrijven van de documenten en deze in het Nederlands of die Vlaanderen betreffen niet verwaarloosd.

Dit archief is geen organisch gegroeid geheel, maar eerder een verzameling van stukken uit hoofdzakelijk de periode 1939– 1945 waarin wel enkele archiefvormers kunnen worden onderscheiden zoals de Kommunistische Partij, het Onafhankelijkheidsfront, Solidariteit van het Onafhankelijkheidsfront, de Partizanen. Wat hier verzameld is, is ook vaak archief betreffende diverse instanties eerder dan archief van deze instanties.

José Gotovitch heeft voor zijn studie Du rouge au tricolore. Les communistes belges de 1939 à1944. Un aspect de l'histoire de la Résistance en Belgique (Carcob, 2018, 2de uitg.) uitgebreid gebruik gemaakt van deze documenten.

Lees meer en raadpleeg de inventaris hier.

 

De Volkshogeschool en het Centrum voor Volksopvoeding Oostende

Het archief van de Volkshogeschool en het Centrum voor Volksopvoeding in Oostende werd onlangs ontsloten.

De Volkshogeschool Oostende is een afdeling van “De Vereniging der Volkshogescholen ter Popularisering van Wetenschappen en Kunsten” opgericht op 1 augustus 1955.

Haar doel was het populariseren van wetenschappen en kunsten. De activiteiten waren ideologisch links en voornamelijk vrijzinnig georienteerd.

Het “Centrum voor Volksopvoeding” werd opgericht op 27 juli 1962. Het stelde zich hoofdzakelijk de arbeidersopvoeding tot doel door middel van voordrachten, geleide bezoeken, studiereizen en dergelijke, maar vooral door cursussen en debatten.

De eerste jaren werden heel wat cursussen gegeven door Bob Claessens over het dialectisch materialisme (1961-1964), het historisch materialisme (1964- 1966) en over psychologie en psychiatrie (1966-1967). Andere sprekers waren R. Gilles over economie (maart- mei 1966) en Prof. H. Buck over de socialistische economie (jan.-febr. 1967) en Jan Debrouwere over de geschiedenis van de Vlaamse bewustwording (1967). Na de dood van Bob Claessens (aug. 1971) werd het Centrum naar hem genoemd om dan een afdeling van het Masereelfonds te worden dat in 1971 was opgericht.

Lees meer en download de inventaris hier.

 

De 'foulards' van de KPB

CArCoB beheert een heel mooie collectie sjaals waarvan sommige ontworpen zijn door bekende artiesten zoals Pablo Picasso, Fernand Léger, Jean Amblard en Louis Deltour.

Een inventaris hiervan is nu beschikbaar. Deze halsdoeken komen voor een groot deel uit het archief van Michel Vanderborght, die gedurende vele jaren nationaal secretaris van de Communistische Jeugd was en als dusdanig één van de organisatoren van de Wereldfestivals van de Jeugd. Naar aanleiding van deze festivals creëerden diverse artiesten 'foulards' die door de deelnemers werden gedragen. Alle festivals, behalve het eerste van 1947, tot en met het elfde festival van de Wereldfederatie van de democratische Jeugd te Havana zijn vertegenwoordigd in de verzameling.

Lees hier het volledige artikel